ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/554
2016/HC-A/554، 2016/HC-A/554
2016/HC-A/554 (2016/HC-A/554, High Court of the Maldives, 15 May 2018)
2016/HC-A/554
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން ވަކިކުރިކަން ސާބިތު ނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ނަމަވެސް، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުނުކޮށް ފައިސާގެ ބަދަލެއް ދިނުމަށް ނިންމިއެވެ.
އެއަރޕޯޓުގައި ބެގޭޖް ހޭންޑްލަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރި މުވައްޒަފަކު، ފަސިންޖަރެއްގެ ދަބަހުން ތަކެތި ނަގާފައިވަނީ އޭނާއާއި އެހެން މުވައްޒަފަކު ބައިވެރިވެގެންކަމަށް ސީސީޓީވީއިން ފެނުނުކަމަށް ބުނެ ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތިކަން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުނުކުރުމަށް ސަބަބެއް ނެތްކަމަށާއި، ޤާނޫނާއި ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނިންމިކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ޓްރައިބިއުނަލުން ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ފައިސާގެ ބަދަލެއް ދިނުމަށް ނިންމީ ޤާނޫނާއި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ؛ އަދި ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްކޮށްފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކޮށް ވަކިކުރި މުއްދަތުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކުރި
ސީސީޓީވީ ރެކޯޑިންގއިން ދަބަސް ހުޅުވައިގެން އެއްޗެއް ނަގާތަން ނުފެންނާތީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމު ނުވާކަމާއި، ތުހުމަތު އަންގައި، ތަޙްޤީޤުކޮށް، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ވަކިކުރީތީ އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމު ނުވާކަމާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމަށްކަމާއި، ސާބިތުނުވާ ތުހުމަތެއްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ގެއްލުމަކީ ބަދަލު ދިނުމަށް ސަބަބެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން ކަމުގައި ބަޔާންވެގެން އޮންނައިރު، މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާއި ގުޅިގެން އެމުވައްޒަފަކު ހުށަހަޅާ ޝަކުވާއެއް ނުވަތަ ދަޢުވާއެއްގައި، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށް ދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ޢާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ، އެމުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (substantive fairness) އާއި އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (procedural fairness) ޤާއިމުކުރުމަށް ފަހުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ނޯޓިހެއް ދިނުމަކާ ނުލައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ، އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވުމާއެކު، އޭނާ ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަކީ އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައެވެ؛ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވާކަމަށް ބެލޭނީ ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުވަތަ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނަށް ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމަށް ފެނުމާއި، ޚިޔާނާތެއް ވެފައިވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބު ނުވަތަ މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު ޢަމަލު އޭނާ ކޮށްފައިވާކަން ސާބިތުނުވާނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (substantive fairness) ޤާއިމްވެފައި ނުވާކަން އެނގެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (procedural fairness) ޤާއިމްކުރަންޖެހެއެވެ. މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވަނީ ކޮން މައްސަލައެއްގައިކަން އޭނާއަށް އަންގާފައިނުވާނަމަ، އެކަމާގުޅޭ ގޮތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ތަޙްޤީޤެއް ކޮށްފައިނުވާނަމަ، އަދި ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލައިގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތާއި ޤާނޫނީ ވަކީލެއް ނުވަތަ އެހެންފަރާތެއް ޢައްޔަންކޮށް ތަމްސީލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިނުވާނަމަ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްކުރެވިފައި ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތިކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި އަމުރުނެރުމުގައި، ޓްރައިބިއުނަލުން ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ އެމުވައްޒަފަކު ވަކިކުރިއިރު ހުރި ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށް ނުވަތަ އެވަޒީފާއާގުޅޭ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އޭނާއާ އެކަށީގެންވާ ވަޒީފާއެއްގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ. އެފަދައިން ބެލުމުގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނު ޙާލަތުތަކަށާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ދިމާވީ މުވައްޒަފަކު ކުރި ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުންކަމަށްވާނަމަ އެކަމުގައި އޭނާ ބައިވެރިވާ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތުހުމަތުތަކާގުޅިގެން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެއްވެސް ތަޙްޤީޤެއް ނުކޮށް، އަދި ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލައިގައި އޭނާއާ ސުވާލުކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާނަމަ، އެންމެ ޢަދްލުވެރި ބަދަލަކީ އޭނާ ކުރިން އަދާކުރަމުން ގެންދިޔަ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ކުރިން ހުރި ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރު ނުކޮށް ބަދަލު ދިނުމުގެ އަމުރެއް ނެރުމަކީ މިބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- މިބާވަތުގެ މަދަނީ މައްސަލަތައް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކޮށް ދޭންޖެހޭނީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންވަރަށް (balance of probability) އެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ބ))
- އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖްރާޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭ މުވައްޒަފަކަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިދޭންޖެހޭ ފަރުވާއަކީ އޭނާ ކުރިން އަދާކުރަމުން ގެންދިޔަ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމާއި، އޭނާއަކީ އެއްވެސް ހާލަތެއްގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިފައިވާ މުވައްޒަފެއްކަމުގައި ނުބަލުމާއެކު، އޭނާ ވަޒީފާގައި ހުރިނަމަ އެ މުއްދަތުގައި މުސާރައާއި އުޖޫރައާއި އިނާޔަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ލިބޭނޭ ފައިސާ އޭނާއަށް ލިބިދިނުމަށް އަމުރުކުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) - ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ހ) އާއި (ށ) (PDF ގައި "32 ވަނަ މާއްދާ"؛ އަދަދު އޮޅިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ، 23 ވަނަ މާއްދާ ކަމުގައި ވެދާނެ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) - އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން ވަކިކުރުމާއި ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާއާއި ޓްރައިބިއުނަލުގެ އަމުރުތަކާ ބެހޭ މާއްދާ (ހ) (1)، (2)، (3) އަދި (ށ) (PDF ގައި "33 ވަނަ މާއްދާ"؛ އަދަދު އޮޅިފައި)
- 2010/HC-A/24
- 2011/HC-A/134
- ބެންޗު
- އިސް ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް