ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/340
2016/HC-A/340، 2016/HC-A/340
2016/HC-A/340 (2016/HC-A/340, High Court of the Maldives, 23 May 2017)
2016/HC-A/340
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުން ބިން އަތުލެވޭނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، އެ އެންގުން ބާޠިލުކުރާނެ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ސިފައިންގެ ވަޒީފާގައި ހުރިއިރު އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ގެ އަޅައިގެން ދިރިއުޅުމަށް ދޫކުރެވުނު ފުލެޓް/ބިމެއް، އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިވެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އަހަރު ފަހުން، ޢިމާރާތުގެ ބަދަލެއް ނުދީ ހުސްކުރުމަށް އެމް.އެން.ޑީ.އެފް.އިން ސިޓީ ފޮނުވައި އެންގިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އެ ބިން ނެގޭނީ އަޅާފައިވާ ޢިމާރާތުގެ ޝަރުޢީ ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު ކަމަށާއި، އެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރުމުން ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިންޞާފުވެރިކަމާއި ހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިފައިންގެ ވަޒީފާގައި ހުރިއިރު ދިރިއުޅުމަށް ދޫކުރެވުނު ފުލެޓް/ބިމެއް، ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށްފަހު، އެ ބިމުގައި އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި އަޅާފައިވާ ޢިމާރާތުގެ ބަދަލު ނުދީ ހުސްކުރުމަށް އެންގުމަކީ ޤާނޫނީ އެންގުމެއްތޯއާއި، އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ވަޒީފާއިން ވަކިވުމަށްފަހުވެސް ބިމުގައި ހުރެވުނީ އެތަން ހަމަޖައްސައިދީފައިވާތީކަން ޤަބޫލުކުރެވޭތީ، ބިން އަތުލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ބަދަލު ދިނުމުގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ކަމަށާއި، ބަދަލު ނުދީ ހުސްކުރަން އެންގުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ހައިކޯޓުން ބެލިއެވެ. ބިން އަތުލުމަކީ ހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްޤު ލިބިނުދިނުމެއް ނޫންކަމަށްވެސް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވީ ފަހުން ބިމުގައި ހުރެވިފައިވަނީ ދިރިއުޅުމަށް އެތަން ހަމަޖައްސައި ދީފައިވުމުންކަން ބުއްދީގެ ހަމަތަކުން ޤަބޫލުކުރެވޭއިރު، އެނޫން އެހެން ގޮތަކަށް އެކަން ހިނގާފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެއް އަދި ޤަރީނާއެއްވިޔަސް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅިފައި ނެތުމުން، އެ ބިން ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެފަދަ ބިން އަތުލުމުގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް.އިން ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހާމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތް ކުރެވުމުގެ ޙައްޤަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. ނަމަވެސް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތަކަކީ ދައުލަތުގެ ތަނަވަސްކަމާއި ކުޅަދާނަކަން ހުރި މިންވަރަކަށް އެ ޙައްޤުތައް ރައްޔިތުންނަށް ހޯދޭނޭ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުން މަސައްކަތްކުރަންޖެހޭ ޙައްޤުތަކެއް ކަމާއި، އެޙައްޤުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިޔާވަހިކަން ލިބުމުގެ ޙައްޤު ހިމެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ)) [ލިޔުމުގައި މާއްދާގެ ނަންބަރުތައް "73" އާއި "32" ކަމަށް؛ ނޯޓު ބައްލަވާ]
- ސިފައިންގެ ވަޒީފާގައި ހުރި އިރު، އެފަރާތާއި އެފަރާތުގެ ޢާއިލާ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ޙަވާލުކުރެވޭ ފުލެޓް/ބިން، އެފަރާތް ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވުމުން ނުވަތަ ވަކިކުރެވުމުން އަތުލުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ލިބިދޭ ހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްޤު ލިބިނުދިނުން ކަމަށް މާނަކުރެވޭނެ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ)) [ލިޔުމުގައި "32 ވަނަ މާއްދާ"]
- ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ފުލެޓް/ބިން އަނބުރާ އަތުލުމުގައި ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ އުޞޫލުން، ބިން ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ފަރާތަށް ބަދަލު ދިނުމެއް ނެތި އެތަން ހުސްކުރުމަށް އަންގާ އެންގުމެއް ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ލިޔުމުގައި: 32 ވަނަ މާއްދާ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި: 73 ވަނަ މާއްދާ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް