ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/310
2015/HC-A/310، 2015/HC-A/310
2015/HC-A/310 (2015/HC-A/310, High Court of the Maldives, 23 November 2017)
2015/HC-A/310
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ގއ. ދާންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ، ކައުންސިލުގެ ނިންމުންތަކަކީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ނިންމި ޞައްޙަ ނިންމުންތަކެއްކަމަށެވެ. އަދި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތް ރައީސްކަމަށް ޢައްޔަނުވެފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކައުންސިލުގެ 44 ވަނަ ބައްދަލުވުމުގައި ރައީސްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ. 45 ވަނަ ބައްދަލުވުމުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތް ރައީސްކަމަށް ހޮވިއެވެ. އެ ވޯޓު ޞައްޙަ ނުވާނެކަމާއި، ރައީސަކު ޢައްޔަނުކޮށްފައިވާނަމަ އެއީ ބާޠިލް ނިންމުމެއްކަމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ސިޓީއަކުން އެންގިއެވެ. އެހެންކަމުން، ކައުންސިލުގެ ނިންމުންތަކުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި އެ ފަރާތުން މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ، އިދާރީ ދާއިރާތަކަކީ މަރުކަޒީ ބާރުގެ ރަޤާބާއާއި އިޝްރާފުގެ ދަށުގައިވާ އިދާރާތަކެއްކަމަށް 2011/SC-C/30 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލަށް ދަށު ކޯޓުން ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށެވެ. އަދި ޙުކުމް ނެރުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ށ) އާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ސަރކިއުލަރުގެ އިޖުރާއާތުތައް ވޯޓުގައި ނަގަހައްޓާފައި ނުވާކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓު ނަގައި އަލަށް ރައީސަކު ހޮވުމަށް ކައުންސިލުން ނިންމި ނިންމުންތައް ބާޠިލުކަމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އަންގާފައިވާ އެންގުމަކީ ޞައްޙަ އެންގުމެއްތޯ؛ އަދި ލޯކަލް ކައުންސިލްތައް އޮތޯރިޓީގެ އެންގުންތަކަށް ތަބާވުން ލާޒިމްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ޔުނިޓަރީ ދައުލަތެއްގައި ކައުންސިލްތަކަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގައި ހިމެނޭ އިދާރާތަކެކެވެ. އެއީ މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ އިޝްރާފާއި ރަޤާބާގެ ދަށުގައިވާ އިދާރާތަކެކެވެ. އަދި ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އެންގުންތަކަށް ތަބާވުން ކައުންސިލްތަކަށް ލާޒިމްވެއެވެ. މި ސަބަބުތަކުން، ވޯޓާއި އިންތިޚާބު ބާޠިލުކަމަށް އޮތޯރިޓީން އެންގި އެންގުމަކީ ޞައްޙަ އެންގުމެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ ހިންގާ ޤަވާޢިދުތައް އެކުލަވާލެވިފައިވަނީ އެއް އުޞޫލަކުންތޯ ބަލައި، ހުރިހާ ކައުންސިލްތަކުން އެއްހަމަތަކަކާއި އެއް އުޞޫލުތަކެއް ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް މަތިކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޔުނިޓަރީ ދައުލަތަކީ އެ ދައުލަތެއްގެ އެންމެހައި ދާޚިލީ އަދި ޚާރިޖީ ސިޔާދަތު އެއް ސަރުކާރަކުން ތަމްސީލުކުރާ ދައުލަތެކެވެ. ޔުނިޓަރީ ދައުލަތެއްގައި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރާއި، ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރާއި، ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމްކުރުމުގެ ބާރަކީ މުޅި ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ސަރަޙައްދުތަކަށް ހިނގާ އެއްބާރުތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ލާމަރުކަޒީ އިދާރާތަކަށް ނުވަތަ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް މަޢުނަވީ ޝަޚްޞިއްޔަތު ޤާނޫނުން ދެވި، އިދާރީގޮތުން މިނިވަން އިދާރާތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައި އޮތުމުގެ މާނައަކީ، އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެ ކައުންސިލްތަކަކީ ދައުލަތުގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ، ވަކި ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ތަޞައްރުފުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރާއި ބާރު ލިބިފައިވާ، މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ އިޝްރާފާއި ރަޤާބާއިން ބޭރުގައިވާ އިދާރާތަކެއްކަމަށް ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރުން ނޫނެވެ. އެ ކައުންސިލްތަކަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގައި ހިމެނޭ އިދާރާތަކެއްކަން ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ. އެއީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ އެއް އަސާސެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ލާމަރުކަޒީ އިދާރާތަކުގެ ނުވަތަ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މައްޗަށް މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ އިޝްރާފާއި ރަޤާބާ އޮތުމުން ތިން މަޤްޞަދެއް ހާޞިލުވެއެވެ. އެއީ: ދައުލަތުގެ ވަޙްދަތާއި އިސްތިޤްރާރު ޙިމާޔަތްވުން ކަށަވަރުކުރުން؛ ލޯކަލް ދާއިރާތަކުގައި ހިމެނޭ އިދާރާތައް ރަނގަޅުގޮތުގައި އެއް އުޞޫލުތަކެއްގެ މަތިން ހިންގުން ކަށަވަރުކުރުން؛ އަދި ލޯކަލް އިދާރާތަކުން ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކާއި ދައުލަތުގެ ޢާންމު ސިޔާސަތުތަކަށް ތަބާވުން ކަށަވަރުކުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަކީ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ޙަރަކާތްތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ބަލައި ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތް ވިލަރެސްކުރުމަށްޓަކައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ޤައުމީ މުއައްސަސާއެއްކަން ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާއިން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ. އަދި އެ މުއައްސަސާއަށް ޖަވާބުދާރީވެ ރިޕޯޓުކުރުމަކީ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވެގެންވާ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިނުވާ ހާލަތެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ވަކިކަމެއްގައި ދެ ކައުންސިލެއްގެ ދެމެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވެއްޖެނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކާ ޚިލާފު ނުވާނޭ ގޮތުގެމަތިން އެކަމެއްގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ތަފާތު ޤަވާޢިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ހެދުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކުކަން ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ 149، 151 އަދި 152 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑުން ވަކިކަމެއްގައި ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ނިންމައި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް އަންގާ އެންގުންތަކަށް ތަބާވެ، އެ އެންގުންތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އެފަދަ އެންގުންތަކަކީ އެއަށް ޢަމަލުކުރުމާއި ނުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ލިބިގެންވާ އެންގުންތަކެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- އޮތޯރިޓީގެ ސަރކިއުލަރުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ކައުންސިލްގެ ރައީސްގެ މައްޗަށް ނަގާފައިވާ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓާއި، އޭގެ ފަހުން ރައީސަކު އިންތިޚާބުކުރި ނިންމުމަކީ ބާޠިލް ނިންމުންތަކެއްކަމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކައުންސިލަށް އަންގާ އެންގުމަކީ، ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިފައިވާ ބާރާއި އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން އަންގާ ޞައްޙަ އެންގުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3-3.4)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 149، 151 އަދި 152 ވަނަ މާއްދާ
- ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ ސަރކިއުލަރ ނަންބަރު 221-LS/CIR/2012/5 (28 މެއި 2012)، ނަންބަރު 2، 3 އަދި 4
- 2011/SC-C/30
- 99/P5C/2012
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް