ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/275
އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިދުރީސް އިބްރާހީމް، 2019/HC-A/275
Attorney General's Office v. Idhurees Ibrahim 2019/HC-A/275 (2019/HC-A/275, High Court of the Maldives, 28 October 2020)
އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިދުރީސް އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހއ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު (69/O11C/2016) ން، 2500 ލީޓަރުގެ ކަޅުހަން ނުވަތަ ބާޒާރުން އެފަދަ ކަޅުހަމެއް ގަންނަން ލިބޭ އަގާއި ލ. ހިތަދޫއަށް އުފުލުމުގެ އަގު، ޙުކުމުގެ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގޭގެ ވެރިފަރާތަށް ދިނުމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަމަންޓަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ސުނާމީއާ ގުޅިގެން ދައުލަތުން ހިންގި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލ. ހިތަދޫގެ 175 ގެއަށް ބޯފެން ކަޅުހަން ދިނުމަށް ފޮނުވިއިރު، ރަށު އޮފީހުގެ ލިސްޓްގައި ހިމެނޭ ލ. ހިތަދޫ ކަނީރުމާގެ ގެއަށް ކަޅުހަން ނުލިބުމުން، ގޭގެ ވެރިފަރާތުން ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާއި އުފުލުމުގެ އަގު ހޯދުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ކަޅުހަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މިނިސްޓްރީން ކުރެވެންހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިވާކަމަށާއި އިހުމާލެއް ނެތްކަން ދައްކާ ހެކި ދަށުކޯޓުން ނުބެލިކަމަށާއި (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5(ހ))، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް 1 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު ދިނުމަކީ 2010/SC-RU/01 ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށާއި، ޝަފަހީ ހެކިބަހާއި ސަރުކާރުގެ ލިޔުންތަކަށް ބިނާކޮށް ނިންމުމަކީ ހެކީގެ އުޞޫލުތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޖަވާބު ޙުކުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުނާމީއާ ގުޅިގެން ކޮންމެ ގެއަކަށް 2500 ލީޓަރުގެ ބޯފެން ކަޅުހަމެއް ދިނުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ކަޅުހަން ނުލިބުނު ގެއެއްގެ ވެރިފަރާތަށް ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާއި އުފުލުމުގެ އަގު ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތަކާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތްވާ ޙުކުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ގެއަކީ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ކަޅުހަން ލިބެންޖެހޭ ލިސްޓްގައި ހިމެނޭ ގެއެއްކަމާއި ކަޅުހަން ލިބިފައިނުވާކަން ސާބިތުވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އަސާސްތަކަށް ބިނާކޮށް ނިންމި ނިންމުމެކެވެ. އެއް ޙާލަތެއްގައިވާ ހަ ގެއެއްގެ މައްސަލާގައި 2012 ވަނަ އަހަރު ކުރެވުނު ޙުކުމްތައް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ތަންފީޛުކޮށްފައިވާއިރު މިފަދަ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ހަމަހަމަކަމާ ޚިލާފު ކަމެއްކަމުން ޙުކުމަށް ބަދަލުގެނަސް ސަބަބެއް ނުފެނެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ރަނގަޅު ކާނާއާއި ސާފު ފެން ފުދޭ މިންވަރަށް ލިބުން ފަދަ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކެކެވެ؛ މި ޙައްޤުތައް ހޯދޭނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ މިންވަރަކީ ދައުލަތުގެ ތަނަވަސްކަމާއި ކުޅަދާނަކަން ހުރި މިންވަރަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2009/HC-A/365). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޢާއްމު އުޞޫލަކީ، މުޖްތަމަޢުގެ ޢާއްމު ޙާލަތަށްވުރެ ނިކަމެތި ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމެއް ލިބިދޭންޖެހޭ ފަރާތެއް ފިޔަވައި، އެހެން ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ވަކި އަތޮޅަކަށް، ރަށަކަށް ނުވަތަ ރަށެއްގެ ވަކި ބަޔަކަށް އެ ޙައްޤުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ކޮންމެ މީހަކު ހަމަހަމަވުމުގެ މަފްހޫމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ދައުލަތުގެ މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން ރަށު އޮފީހުން އެކުލަވާލި ލިސްޓްގައި ހިމެނޭ ގެއަކަށް، އެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ކަޅުހަން ލިބިފައިނުވާނަމަ، އެ ގެއަށް ޙައްޤުވާ ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގު ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރުމަކީ ހަމަހަމަކަމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފުނުވާ، އެ އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ނަޒަރުކޮށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- އެއްޙާލަތެއްގައި ތިބި ބައެއްގެ މައްޗަށް، އެއް ވާޤިޢާއަކާއި އެއް އަސާސަކަށް ބުރަވެ ޙުކުމްކޮށްފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ޤަޟިއްޔާއެއް އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ތަންފީޛުކޮށްފައިވާއިރު، އެހެން ބައެއް ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހަމަހަމަކަމާއި ތަފާތުނުކުރުމުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމުގައި މެނުވީ ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ހަމަހަމަކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ވާޖިބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ކާނާ، ސާފު ފެން، ހިޔާވަހިކަން ފަދަ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މާއްދާ (23 ވަނަ މާއްދާ؛ PDF ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ތަފާތުނުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (17 ވަނަ މާއްދާ؛ PDF ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަވުމާބެހޭ މާއްދާ (20 ވަނަ މާއްދާ؛ PDF ލިޔުމުގައި '32 ވަނަ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމަކީ ދައުލަތުގެ ވާޖިބެއްކަން ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (PDF ލިޔުމުގައި '32 ވަނަ')
- ހައިކޯޓުގެ 2009/HC-A/365
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 41/O11C/2012
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 42/O11C/2012
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 44/O11C/2012
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 46/O11C/2012
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 58/O11C/2012
- ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 59/O11C/2012
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް