ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/64
ޢަބްދުލްޙަމީދު ޢަލީ ވ. ޙަފްސާ، 2019/HC-A/64
Abdhulhameedhu Ali v. Hafsaa 2019/HC-A/64 (2019/HC-A/64, High Court of the Maldives, 4 December 2019)
ޢަބްދުލްޙަމީދު ޢަލީ ވ. ޙަފްސާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އަނގަބަހުން އައު އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާކަމަށް ބުރަވެވެން ނެތީތީ ވުޖޫދުނުވާ އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލެއް ނުކުރެވޭނެކަމާއި، ލިޔުމުން އޮތް އެއްބަސްވުމަކީ ދެފަރާތުން ޢަމަލުކުރަން ލާޒިމު އެއްބަސްވުމެއް ކަމާއި، އޭގެ ބޭރުން ކުރި ޚަރަދު ހޯދުމަށް ވަކިން ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ގ. ފައިވްޑައިމަންޑްގައި ޢިމާރާތެއް ކުރުމަށް ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވަނިކޮށް، ޕްލޭނިންގ ޤަވާއިދަށް އައި ބަދަލާއެކު މާ ބޮޑު ޢިމާރާތެއް ކުރުމަށް އައު އެއްބަސްވުމެއްގެ ޑްރާފްޓެއް ތައްޔާރުކުރެވުނު ނަމަވެސް އެއަށް ސޮއިނުކުރެވުނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން އިތުރު ބުރިތަކަށް ފައުންޑޭޝަން އަޅައި މަސައްކަތް ފެށިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސޮއިނުކުރި ނަމަވެސް މަޝްވަރާތަކުން އައު އެއްބަސްވުމެއް އުފެދުނުކަމަށް ނުބެލުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްގެ ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، މަޤްޞަދު ގެއްލިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ތަންފީޛުކުރަން އެންގުމަކީ ސާބިޤާތާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ލިޔުމުން އޮތް އެއްބަސްވުމެއް އިޞްލާޙުކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށް ސޮއިނުކުރެވި އޮތް ޑްރާފްޓަކާއި މަޝްވަރާތަކުން އަނގަބަހުން ބަނދެވޭ އައު އެއްބަސްވުމެއް އުފެދިފައިވޭތޯ، އަދި ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްގެ މަބްދައުގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ޙައްލެއް ލިބިދޭންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދެފަރާތުން އިޚްތިޔާރުކުރީ ލިޔުމުން އައު އެއްބަސްވުމެއް ހެދުމަށް ކަމާއި ޑްރާފްޓުގައި ސޮއިނުކުރެވުނީ އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވުނީތީ ކަމަށް ފެންނާތީ ބަނދެވޭ އައު އެއްބަސްވުމެއް ނެތެވެ. ޚަރަދު ހޯދުމަށް ވަކިން ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުން ތަނަވަސްކޮށްދީފައިވާތީ ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު އެހެންގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާނަމަ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމް އެއްޗެއް ނޫނެވެ؛ ލިޔުމުންނާއި އަނގަބަހުންނާއި ޢަމަލުކުރެވޭ ގޮތުންނާއި އިޝާރާތުންވެސް ކޮންޓްރެކްޓެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ލިޔުމުން އޮތް އެއްބަސްވުމެއް އިޞްލާޙުކޮށް އައު އެއްބަސްވުމެއް ކުރުމުގައި ދެފަރާތުން އިޚްތިޔާރުކޮށްފައިވަނީ ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލުމަށް ކަމަށްވާއިރު، އެ ޑްރާފްޓުގައި ސޮއިނުކުރެވި އޮތީ އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިފައިނުވާތީ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ސޮއިނުކުރާ ޑްރާފްޓަކީ ޤާނޫނީ ބުރަދަނެއް ދެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްގެ މަބްދައަކީ އެއް ފަރާތުން ކުރާ ވަޢުދަކަށް އަނެއް ފަރާތުން ބަރޯސާވެ ޢަމަލުކުރުމަށްފަހު ވަޢުދުވި ފަރާތުން އެ ވަޢުދާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކުރުން މަނާކުރާ އުޞޫލެއް ކަމާއި، އެގޮތުން ވަޢުދެއް ތަންފީޛުކުރުމުގައި އެއް ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކަށް ޙައްލެއް ހޯދައިދެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ލިޔުމުން އޮތް އެއްބަސްވުމުގެ ބޭރުން ދެފަރާތުގެ ރުހުމާއި އެނގުމާއެކު އަނެއް ފަރާތުގެ ވަޢުދަށް ބަރޯސާވެ ޚަރަދުތަކެއް ކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް ވަކިން ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަކީ ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްގެ މަބްދައަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާއިބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަކުލާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '21 ވަނަ މާއްދާ')
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-RU/01 ރޫލިންގ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/346
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް